Sapkın Sratejiler

Sizi bilmem ama ben problemlerle karşılaşmaktan, planlarımda bir pürüz çıkmasından, yolumda keyifle giderken önüme engeller çıkmasından nefret ederim. Kolay uyum sağlayabilen bir insan olmama rağmen bir problem, bir engelle karşılaştığım zaman inanılmaz paniklerim. Panik duygusunu izleyen his arkama bakmadan kaçmak isteği olur. Ancak hırslı ve kaçmayı gururuna yediremeyen yapım yüzünden kalırım. Yiğitliğe bok sürdürmemek için sakin görünmeye çalışırım ama içimde ki "gitmek istiyoruuummm" diye sızlanan çocuk sayesinde allak bullak ve paralize olmuş hissederim. Tüm bu hisler içinde bir çözüm bulmak asla mümkün olmayacakmış gibi gelir ve bu hal beni daha da panikletir.

Bugün seyrettiğim şu TED videosu sayesinde biraz obsesif, çokça da rasyonel olan yanımın aslında problem çözüm sürecinde bana hiç yardımcı olmadığını bir kere daha anladım. Bu tür durumlarda iç güdülerimden yükselen sesleri kısmanın akılcı davranmaktan uzaklaşmanın aslında hiç de fena bir fikir olmayabileceğini farkettim.

Bazen büyük bir problemle karşılaştığımızda problem anında hissettiğimiz kaos öyle büyük oluyor ki yaptığımızı yapabileceğimiz başka bir yol olduğunu unutuveriyoruz. Zihnimiz bizi güvende tutmak için en iyi bildiğimiz, en çok yaptığımız ve en güvenli yola bizi yönlendiriyor. Oysa zaten onu denedik ve olmadı. Ya da bu durum bildiklerimizin çok ötesinde. Ee o zaman ne yapacağız? Kendimizi kıramadığımız bir döngünün içinde buluveriyoruz. Debelendikçe panik artıyor. İşte eğer bu noktada sizi çok rahatsız etse de, nefret etseniz de, hiç bir fayda sağlamadığına inansanız da "hiç alakası olmayanı" denemek tahmin edebileceğinizden daha iyi bir yöntem olabilir.

Brian Eno ve Peter Schmidt' in 1975 yılından beri kullandığı ve Yanal Düşünme (Lateral Thinking) yönteminin bir uygulaması olarak görülen Oblique Strategies buna güzel bir örnek.
Oblique Strategies' in türkçe çevirisini bulamadım, ama konuya ilgi çekmek adına "Sapkın Stratejiler" adını seçiyorum :)

Oblique Strategies / Sapkın Stratejiler aslında bir grup kart. Kartlarda yukarıda tarif ettiğim bir "tıkanma" durumunda normalde yapmayacağınız, yapmayı bile düşünmeyeceğiniz öneriler var. Brian Eno müzisyen olduğu ve yöntemi bu alanda geliştirdiği için oradan bir örnek verelim. Mesela bir albüm kaydediyorsunuz ve bir şarkıda geldiniz takıldınız. Olmuyor ilerleyemiyorsunuz. İşte burada kartlar devreye giriyor ve diyorki : "tüm çalgıcılar enstrümanlarını birbirleri ile değiştirip bu şekilde çalsın" ya da "bu durumda yapacağınız tüm şeylerin tümünü uzun ve sıkıcı olsa da bir liste haline getirin ve listeye yazdığınız en son şeyi yapın"

Böylece somut düşünme çemberini kırıp beyninizin daha önce girmediğiniz kıvrımlarını ziyaret etmeye başlayabiliyorsunuz. Ve şaşırtıcı olan şu ki araştırmalara göre bu tür bir yöntem başarı oranınızı büyük oranda arttırıyor. Meğer annelerimizin böyle anlarda "çık bi dolaş" demesinin bir hikmeti varmış :)

Videoda, aslında tercih etmeyeceğimiz ortamların, kişilerin ya da durumların bizde sıkıntı ve gerginlik yaratmasına rağmen düşünme sürecimizde gözle görülür bir fark yarattığı ve bizi problem çözme ve yaratıcı olma konusunda tahmin bile etmediğimiz noktalara getirdiği üzerine çok güzel örnekler var. Temposu diğer TED videolarına göre bir miktar düşük olsa da anlatılan o kadar ilginç ki seyretmenizi şiddetle tavsiye ederim.

Bu arada Sapkın Stratejiler kartlarını kullanmak için illa bu kartları almanıza gerek yok. Kartlara ulaşabileceğiniz internet siteleri ve telefonunuza indirebileceğiniz uygulamalar mevcut.

Önümüze çıkan ilk fırsatta bu yöntemi denemeye ne dersiniz?

NOT: Sadece başlığa kanıp yazıyı bambaşka beklentilerle okumadınız umarım :) Eğer öyleyse üzgünüm ama iyi tarafından bakın yeni birşey öğrendiniz ;)